Archive

Saturday, March 18, 2006

حیزبی دێموكڕات له رێبازی نه‌ته‌وه‌یی خۆی لا نادات!

ـ ولامێك بۆ ئه‌وانه‌ی تیر به تاریكی‌یه‌وه ده‌نێن ـ


ره‌حیم ره‌‌شیدی ـ سوئێد

بلاو بونه‌وه‌ی به‌یاننامه‌ی هاوبه‌شی حیزبی دێموكرات و حیزبی پانئێرانیست، ناره‌زاییه‌تی هێندێك كه‌سایه‌تی ولایه‌نی دژ به حیزبی ئێمه پێك هێناوه و هه‌ر كه‌س و لایه‌نێك ده‌یهه‌وێت له روانگه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی‌یه‌كانی خۆێ‌یه‌وه ته‌فسیری بكات و لێكی بداته‌وه. به‌داخه‌وه هێندێك توشی ناواقع بینی و برێكیش له روی دلسۆزی‌یه‌وه له لێكدانه‌وه‌یان‌دا په‌له ده‌كه‌ن.به‌لام ئه‌وه‌ی جێگای سه‌ر سورمانه ئه‌وه‌ییه كه خه‌لكانێك ده‌یان هه‌وێت نه‌سیحه‌تی ئێمه بكه‌ن و رێگامان نیشان بده‌ن ئه‌وه له حالێك داییه كه بۆ خۆیان تا هه‌نوكه‌ش له ژێر شوێنه‌واری كومونیزمی ڕوسی و رێبازی پۆلپۆتی‌یانه‌دا ماونه‌ته‌وه‌و له ‌قه‌یرانی قوڵی سیاسی و ئیدیولۆژی‌دا به سه‌ر ده‌به‌ن، هێندێك رێكخراوی نیوه كوردی كه به هۆی وابه‌سته بونیان بۆ سالانێكی دوور و درێژ به هێزه سه‌راسه‌‌ری‌‌یه‌كانه‌وه زیان و زه‌ره‌رێكی زۆریان به كێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی گه‌یاندوه و ئێستا ده‌یان هه‌وێت رابردوی خۆیان له ژێر سێبه‌ری ئه‌م جۆره هه‌لوێستانه‌دا بشارنه‌وه و بیر و ڕای گشتی چه‌واشه بكه‌ن و به خه‌یاڵی خۆیان هه‌ل ره‌خساوه بۆ ئه‌وه‌ی ئیمتیازی سیاسی له حیزب وه‌رگرن . به‌شێكیان فێله‌زانانه و ساخته‌ چیانه ده‌هۆلی كوردایه‌تی ده‌‌كوتن،ئه‌‌مانه كه رۆژگارێك كوردایه‌تیان به دیارده‌ێكی دواكه‌وتوانه ده‌زانی و له ژێر ناوی به‌رژه‌وه‌ندی چینی كرێكاری سه‌راسه‌ری‌دا هه‌موو گالته‌‌ێكیان به ره‌وتی كوردایه‌تی كرد،هه‌ر له دڵی ئه‌مانه‌وه ئێستا توندره‌وترین هێزی ئێرانی دژ به و‌‌ه‌دیهاتنی ماڤه‌كانی كورد له دایك بوه كه ئاشكرا گالته به كوردو،گه‌وره‌كانی كوردو،كولتوری كوردستانیه‌كان ده‌كات، یه‌ك شه‌وه به بێ ئاوڕدانه‌وه له ڕابردوی پڕ له هه‌له‌یان خۆیان به دایه‌ی دلسۆزتر له دایك نیشان ده‌‌ده‌ن.ئه‌مانه درۆزنانه له بیری خۆیانی ده‌به‌نه‌وه كه حیزبی دێموكڕات نوێنه‌ری ئاوات و ئامانجه‌‌كانی كۆمه‌لانی زۆر لێكراوی خه‌لكی كوردستانه و هیچ هه‌نگاوێكی له ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی‌‌یه‌‌كانی گه‌لی كورد‌دا نیه‌ و نابێت.وه‌ڕێ خستنی جه‌وی ناره‌زاییه‌تی له دژی ئه‌م كردوه‌ی رێبه‌ری حیزب له لاێك نیشانه‌ی جێگه‌ و پێگه‌ی حیزبی دێموكرات له مه‌‌یدانی خه‌باتی كوردایه‌تی داییه و هاوكات نیشان ده‌ری ئه‌‌و راستی‌یه كه هه‌ر گۆرانكاریكی جدی له رۆژهه‌لاتی كوردستان‌دا له ده‌روازه‌ی حیزبی دێموكڕاته‌وه تێپه‌ر ده‌بێت و كۆمه‌لانی خه‌ڵكی كوردستان به گشتی و توێژی روناكبیری كۆمه‌لگای كوردستان به تایبه‌تی به هیواوه‌ له هه‌لوێست و روانگه‌كانی حیزب ده‌ڕوانن و ئه‌مه‌ش له ته‌واویه‌تی خۆیدا رێبه‌ری حیزب هه‌ستیار و هۆشیارتر ده‌كات و یارمه‌تی ده‌كات به به‌هێز بوونی پێوه‌ندی جه‌ماوه‌ر و حیزب،ئه‌مه خالێكی گرینگه كه ده‌بێت رێبه‌ری حیزب به‌ر له هه‌ر شت بۆ كه‌ڵك لێوه‌رگرتنی هه‌نگاوی به‌ كرده‌وه بهاوێژێت و پێشوازی لێبكات و به قازانجی بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی و گه‌شه پێدانی ناسیۆنالیزمی پێشكه‌توو خوازانه بیقۆزێته‌وه.نابێت هه‌لپه‌رستی و قازانج ویستی و كورت بینی هێندێك لایه‌ن توشی ناواقع بینی كورت خایه‌نمان بكات. رابردوی پڕ له شانازیمان و ئه‌و هه‌لوێستانه‌ی كه له رۆژگاره سه‌خت و دژواره‌كان‌دا ئاڕاسته‌مان كردوون ئێستا خالی پرشنگداری مێژووی بزوتنه‌وه‌ی كوردن.له‌م باره‌وه مه‌حكووم كردنی داگیركرانی سه‌فاره‌تی ئه‌مریكا له لاییه‌ن خوێندكارانی رێبازی خومه‌ینی و به‌شداری نه‌كردن له رێفراندۆمی 12ی خاكه‌لێوه‌ی سالی 1358ی هه‌تاوی‌دا بۆ هه‌لبژاردنی كۆماری دژی گه‌لی ئاخوندی و زۆر روداوی له‌م چه‌شنه، له‌و خاله پرشنگ دارانه‌ن.ئاشكارایه‌ كه ئه‌وكاتیش ئه‌م قسه و قسه لۆكانه دژ به ئێمه هه‌ر له ئارادا بوون.به‌لام رێبازی ئێمه رێبازی كوردایه‌تی و وه‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی گه‌ل بوون و ئێستاش هه‌ر واییه‌. نه‌مان شاردۆته‌وه كه كوردین و بۆ كوردایه‌تی پتر له شه‌‌ش هه‌زار شه‌هیدمان داوه.كۆنگره‌ی 13‌ی حیزب كه له هاوینی سالی رابردوودا له كوردستان سه‌ركه‌وتوانه پێك هات هه‌ر له‌و چوار چێوه‌دا و بۆ گه‌شه‌دان به ناسیۆنالیزمی دێموكراتیك و ولام دانه‌وه به نیازه‌كانی سه‌رده‌می ئێستای بزوتنه‌وه‌ی كوردایه‌تی فدرالیزمی په‌سه‌ند كرد و وه‌دیهاتن و چه‌سپانی ماڤه‌كانی خه‌لكی كوردستانی كرده سه‌ر له‌وحه‌ی تێكۆشانی خۆی له سه‌رده‌‌می دابه‌‌ش بوونی ده‌سه‌لاتیش‌دا له ئێرانی پاش نه‌مانی كۆماری ئیسلامی‌دا،ئه‌مه نیشان ده‌دات كه خالی هه‌ره‌ سه‌ره‌كی خه‌باتی ئێمه چه‌سپاندنی ماڤه‌كانی كۆمه‌لانی خه‌لكی كوردستانه و مه‌حاله ئێمه له‌ سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له پاشه‌كشه بكه‌یین.ئێمه هێزێكی كوردستانین و ئه‌مه شتێكی تازه نیه تاكوو نیازی به شیكردنه‌وه هه‌بێت.كوردایه‌تی بۆ ئێمه پێناسه‌یه.

حیزبێكی جه‌ماوه‌ری كه كۆمه‌لانی خه‌ڵك پشتیوانی راسته‌قینه‌ی بن سیاسه‌ت و هه‌ڵوێست‌كانی خۆی راده‌گه‌ێنێت و ئه‌گه‌ر هه‌له‌ی كرد پاشه‌كشه ده‌کات.حیزب ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییه‌ی تێدا به‌هێزه و دڵنیا بن كه وه‌ها ئاكار گه‌لێك جێگه‌و پێگه‌ی قایم و قۆڵتر كردوه‌و و ئاستی متمانه‌ی جه‌ماوه‌ری له به‌رانبه‌ر حیزب‌دا گه‌شه پێدا‌‌وه.نابێت له بیرمان بچێت كه حیزب له ده‌ییه‌ی 30ی هه‌‌تاوی‌دا بۆ ماوه‌ی 10 ساڵ له رێبازی راسته‌قینه و شۆڕشگێرانه‌ی خۆی لای دابوو و...1، له راستی‌دا ببوو به كلكی حیزبی توده. كه‌س گومانی له‌وه‌دا نییه كه دوكتور قاسملو ئازایانه حیزبی بۆ سه‌ر رێبازی راسته‌قینه‌ی خۆی گه‌ڕانده‌وه،خالێكی زێرین كه له مێژووی حیزب‌دا هه‌میشه بۆ شانازی پێوه‌كردن ده‌شێت.چوون و هاتنه ده‌رمان له شۆرای نیشتمانی به‌رگری ئه‌كرێت وه‌كوو وه‌ها دیارده‌ێك چاو لێبكرێت له و پێوه‌ندی‌دا.كه‌واته حیزب هه‌لوێسته‌كانی ئاشكران و واقع بینانه بۆ دیارده‌كان ده‌چێت و ئێمزا كردنی به‌یاننامه له گه‌ل هێزێك ئه‌م را‌بردوه پڕ شانازییه ناشواته‌وه و دلنیاین ئه‌م بابه‌ته بێ تێ‌بی‌نی نه‌كراوه و ئاوردانه‌وه له سیاسه‌ت و بۆچونه‌كانی حیزب كه شه‌هیدانی هه‌میشه زیندوو قاسملو و شه‌ره‌فكه‌ندی بناخه دارێژه‌ری بوون و پێناسه‌ی وان بۆ قه‌وم و میلله‌ت و زۆر چه‌مك و پرسی دیكه‌ی سیاسی و زانستی و كۆمه‌لایه‌تی سه‌لمێنه‌ری راستیه‌كانن كه ئێمه هێزێكی واقع بینی كوردستانین و ئه‌مه جێگای مونا‌قشه نیه.ئه‌گه‌ر خه‌لكانێك ده‌یان هه‌وێت یاری به وه‌شه بكه‌ن كه‌یفی خۆیانه.سیاسه‌ت له سه‌ر ئه‌مری واقیع ده‌كرێت.

دیاره حیزب ده‌بێ به‌ر له‌وه‌ی ئاڵوگۆری خێرا و چاوه‌ڕوان نه‌كراو له قه‌وار‌ه‌و پێوه‌‌ندیه‌كانی خۆی‌دا پێك بێنێت پێویسته كه بیروڕای گشتی بۆ ئاماده كات و له مه‌‌ڕ هه‌ر گۆڕانێك شیكردنه‌‌وه‌‌ی پێویست بدات و خاله لاواز و به هێزه‌كانی ده‌ست نیشان بكات.ئه‌مه یارمه‌تی ده‌كات به‌وه‌ی كه جه‌ماوه‌ری خه‌لك به گشتی و ئه‌ندامان و دۆستانی حیزب به تایبه‌تی هه‌ست به‌وه بكه‌ن كه رێبه‌ری حیزب ڕاو بۆچونه‌كانیان به هێند وه‌ر ده‌گرێت.كه واته چاره‌نووسی حیزب و گه‌ل له‌م خاله‌دا لێك گرێ ده‌‌درێت و به‌ هێز ده‌بێت،ته‌نها له خولقانی وه‌ها دۆخێك داییه كه جه‌ماوه‌ری خه‌ڵك ئاوات و حه‌زه‌كای خۆیان له‌ بڕیار و راسپارده‌كانی حیزب‌دا ده‌بینه‌وه و له ئاكام‌دا حیزب ته‌نها حیزبی ئه‌ندامان نیه‌،به‌لكوو حیزبی هه‌موو ئه‌وانه‌یه كه‌ روانگه‌كانی خۆیان له ئاكار و كردار و هه‌ڵوێسته‌كانی حیزب‌دا ‌ببینه‌وه.به هێند وه‌رگرتنی رای گشتی له مێژووی حیزب‌دا زۆر و زه‌وه‌نده،پاش كۆتایی هاتنی شه‌ڕی ئێران و ئێراق، زه‌خت و زۆری ده‌وله‌تی به‌عسی عێراق بۆ راگواستنی بنكه‌ و باره‌گاكانی حیزب له بناری قه‌ندیل‌ وه بۆ ناوچه عه‌ر‌ه‌ب نشینه‌كان، دوكتور قاسملو سه‌‌رجه‌م كادر و پێشمه‌رگه‌كان كۆده‌كاته‌وه‌ و راوێژیان له‌ گه‌ل ده‌‌كات.ته‌نانه‌ت ده‌گیڕنه‌وه كه ئاشپه‌زه‌كان بۆ كۆبوونه‌وه‌كه نه‌هاتبوون،به‌لام دوكتور له دویان ده‌نێرێت و پرسیان پێده‌كات.له كۆبوونه‌وه‌دا كاك دوكتور راده‌گه‌ێنێت كه" بۆییه كۆبووینه‌ته‌وه تاكوو مێژووی تاڵی هه‌ره‌س له كورستانی ئێران پاته نه‌بێته‌وه...."2.خاڵی سه‌ره‌كی ئه‌م دیالۆگه‌ی كاك دوكتور سازدانی بیرورای گشتی بۆ پراكتیزه كردنی بڕیار گه‌لێكی گرینگه.كاك دوكتور سه‌عید بۆ راگرتنی شه‌ر له گه‌ل كۆمه‌له و پارتی و زۆر پرس و بابه‌تی دیكه له هه‌مان مێتودی دوكتور قاسملو كه‌ڵكی وه‌رده‌گرت.كه‌واته ئه‌م میتۆدانه له ژیانی سیاسی و حیزبی ئێمه‌دا نوێ نین و بۆ هه‌ر هه‌نگاوێكی چاره‌نووس ساز ئه‌بێت ئاوڕیان لێبدرێته‌وه. دوكتور قاسملو 15 سال به‌ر له ئێستا و رێك له ژوری به ناو دیالۆگ دا له‌ گه‌ل دیپلۆمات ترۆریسته‌كانی ده‌وڵه‌‌تی كۆماری ئیسلامی‌‌دا به جیدی له سه‌ر دابین بوونی ماڤ و ئازادیه‌كانی گه‌لانی ئێران پێ داده‌گرێت و ڕاشكاوانه ده‌ڵێت: "ده‌بێ ئه‌و ئازایه‌تییه هه‌بێ كه ماڤی گه‌لانی ئێران،ئازه‌ری،بلوچ،عه‌ر‌ب،توركه‌مه‌ن و كورده‌كان دابین كه‌ن و ده‌نا ئاوڕ نه‌دانه‌وه له‌م بابه‌تانه له داهاتوودا كێشه خولقێن ده‌بێت...3

دۆكتور قاسملو نزیك به 40 سال به‌ر له ئێستا له وتارێك‌دا له ژێر ناوی" واقعیه‌تی گه‌لانی ئێران" وڵامی وتاری "ئه‌فسانه‌ی گه‌‌لانی ئێران" ده‌داته‌وه‌و به روونی دیفاع له ماڤ و ئازادی گه‌لانی ئێران ده‌كات و دژی هه‌ر چه‌شنه ره‌گه‌ز په‌ره‌ستی و مه‌زن خوازێك ده‌وستێته‌وه و راده‌گه‌ێنێت كه به هه‌موو توانا‌وه ئه‌م دیارده به‌رپه‌رچ ده‌ده‌یینه‌وه و له دژی راده‌وه‌ستین...4.مامۆستای هه‌میشه زیندوو له وڵامی "م.ماكان"دا كه یه‌كێك له سه‌رانی " به‌ره‌ی میللی ئێرانه" راشكاوانه و بێ ترس و دوو دڵی راده‌گه‌ێنێت كه ئێمه كوردین و هیچ چشنه قسه و باسێك و درۆو فڕو فیشالێك له‌و باره‌وه ناتوانێ له سه‌ر مه شوێن ‌دانه‌ر بێت. دوكتور قاسملو له سه‌رده‌مێك دا كه زۆربه‌ی هه‌ره زۆری بزوتنه‌وه‌‌كانی رۆژهه‌لاتی ناوه‌ڕاست له ژێر كاریگه‌ری بیری كومۆنیستی روسی‌دا بوون راشكاوانه و بێ په‌رده رایگه‌یاند:"ئه‌گه‌ر بڕیار بێت له نێوان دۆستایه‌تی وڵاتانی سۆسیالیستی‌ و به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی كورد دا یه‌كیان هه‌ڵبژێرین ئه‌وا به‌رژه‌وه‌‌ندی گه‌لی كورد هه‌ل ده‌بژێرین..."5

ئه‌و سه‌رده‌میش هێرش و په‌لامار و قسه و قسه‌ڵوكی له‌م چشنه به لافاو هاتنه ئاراوه‌و درۆ و بوختانی ره‌‌نگاو ره‌نگ بۆ حیزب و رێبه‌ری‌یه هۆشیاره‌كه‌ی هه‌لبه‌سترا.به‌لام ره‌وتی زه‌مان ده‌ری خست كه حیزبی دێموكرات و كه‌سایه‌تی دوكتور قاسملو چه‌ند وه‌ستایانه و شاره‌زایانه و قوڵ بۆ باسه‌كان چوون و هه‌ڵسه‌نگاندنیان ژیرانه و زانستی‌یانه بوه.زستان رۆیی و روره‌شی هه‌ر بۆ خه‌لوز مایه‌وه.



دوكتور سه‌عید له خه‌رمانانی سالی 1367 ی هه‌تاوی له ژماره 141 ی رۆژنامه‌ی كوردستان‌ ئۆرگانی كومیته‌ی ناوه‌ندی‌دا له وتارێك‌دا له ژێر ناوی" موژده‌ی سه‌ڵته‌نه‌ت خوازه‌كان به گه‌لانی ئێران" ئاوا ده‌ڵێت:"... هه‌ر له‌م دوایی‌یانه‌دا "فه‌ره‌ح خانم" یانی "شا بانووی" زۆر موحته‌ره‌می پێشوومان شه‌كری شكاندوه كه‌: "ریژێمێكی سه‌ڵته‌نه‌تی قانوونی رێگا چاره‌ی گیرو گرفتی ئێرانه و شا هه‌میشه وه‌ك شتێك واببوه كه كه‌مایه‌تی مه‌زهه‌بی و تاییفه‌یی له ئێران‌دا پێكه‌وه نوساندوه.هه‌روه‌ك ده‌بینیین "كۆنه شا بانوو" هه‌ر له ئه‌ساس‌‌دا ئه‌وه كه گه‌لانی وه‌ك كورد و به‌لووچ و تورك و توركه‌مه‌ن عه‌ره‌ب هه‌ن،قبوول ناكا و به تاییفه ناویان ده‌با! له بانووش خۆ دیاره غه‌یری ئه‌وه چاوه‌ڕوان ناكرێ؛به‌ڵام بێجگه له مه كێ هه‌ییه كه له مانای ئه‌م" سمیته‌"نه‌گا؟ ئه‌م وه‌سیله‌ییه بۆ به‌ناو ڕاگرتنی یه‌كیه‌تی ئێران كه "كۆنه شا بانوو" به سمیت ناوی ده‌با،به‌راستی غیری زه‌برو زه‌نگ و سه‌ركوت و كوشتار چ شتێكی دیكه‌یه...؟"6 كاك دوكتور سه‌عید درێژه‌ی ده‌داتێ و ده‌نووسێت:" به‌لێ شا به كوشتاری بێ ره‌حمانه و به له ژێر پێ نانی هه‌ر چه‌شنه مافێكی دێموكراتی و نه‌ته‌وه‌یی گه‌لانی غیره فارس له ئێران‌دا ئه‌و یه‌كپارچه‌ی و یه‌كگرتووی‌یه رواله‌تی‌یه‌ی راگرتبوو! به‌لام ئێستا سه‌ڵته‌نه‌ت خوازه‌كان پێویست ناكا موژده‌مان بده‌نێ كه ئه‌گه‌ر شایه‌تی دامه‌زرێته‌وه،دیسان ئه‌و به‌زمه زیندوو ده‌بێته‌وه.ئه‌و به‌زمه نه‌مردوه‌و ئێستاش هه‌ر له گۆرێ دایه‌. رێژیمی ئاخوندی هه‌ر ئێستا ئه‌م كاره ده‌توانین بڵێین به شێوه‌یه‌‌كی دڕ‌ندانه‌تریش ده‌كا.كه‌واببوو بۆ ئه‌م خزنه‌ته به گه‌لانی ئێران،زه‌حمه‌تكێشانی شاو شاپه‌ره‌سته‌كان لازم نییه."7

با ڕۆله‌كانی گه‌لی كورد دڵنیا بن كه حیزب هه‌رگیز له رێبازی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی خۆی لانادات.حیزبی ئێمه له سیاسه‌ت‌دا نه ره‌ش بینه نه گه‌ش بین،به‌لكوو واقع بینه.رۆژگارێك كه حیزبی ئێمه له به‌هێزترین ده‌ورانی ژیانی چه‌كداری خۆی‌‌دا بوو كه‌م نه‌بوون ئه‌وانه‌ی ده‌یان وت كه" ئازادی له لووله‌ی چه‌كه‌وه دێته‌ ده‌رێ" به‌لام حیزب ڕاشكاوانه بانگه‌وازی ده‌كرد كه چاره‌سه‌ر كردنی كێـشه‌ی كورد رێگا چاره‌ی نیزامی نیه و ڕه‌و‌تی زه‌مانیش ده‌ری خست كه لێكدانه‌وه‌ی حیزب راست و دروست بووه. حیزبێكی سیاسی خاوه‌ن ئه‌زموون و موته‌عه‌هدی وه‌ك دێموكڕات به دلۆپێك ئاو مه‌‌حاله بكه‌وێته مه‌له.

ده‌كرێت گرینگترین لاییه‌نی به‌یاننامه‌‌كه له‌وه‌دا بێت كه ده‌لێت:"... دانپێدانانه‌ به‌ دابینكردنی‌ مافه‌كان‌و ئه‌و ئازادییانه‌ی‌ كه‌ له‌ راگه‌یه‌ندراوی‌ جیهانیی‌ مافی‌ مرۆڤـدا راشكاوانه‌ ده‌ربڕاوه‌‌و هه‌وڵدانه‌ بۆ گواستنه‌وه‌‌و گۆڕانی‌ حاكمییه‌ت له‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌یه‌وه‌ بۆ حاكمییه‌تێكی‌ میللی‌ ـ دێموكراتیك كه‌ له‌ رێگای‌ گشتپرسی‌یه‌كی‌ ئازاد‌و چاوه‌دێریكراو له‌ لایه‌ن رێكخراوه‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌كانه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ بچێ‌."8

دیاره خۆ جاڕنامه‌ی جیهانی ماڤه‌كانی مرۆڤ ددان به جیابوونه‌وه‌ی گه‌لان‌دا دێنێت و دیفاعی لێده‌كات.پاشان چاوه‌دێری نه‌ته‌وه‌یه‌‌كگرتوه‌كان خالێكه ته‌نها كۆماری ئیسلامی ره‌تی ده‌كاته‌وه؛هاوكات رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان سه‌ربه‌خۆیی و سه‌ر‌وه‌ری سیاسی وڵاتانی دراوسێی ئێران به ڕه‌سمی ده‌ناسێت و بایه‌خی بۆ داده‌نێت.له لاێكی دیكه‌وه كاتێك به‌یاننامه یان بابه‌تێكی سیاسی لێك ده‌درێته‌،ئه‌گه‌ر نیاز پاكی تێدا مسۆگه‌ر بێت هه‌رگیز سوچێكی نوسراوه‌كه نادرێته به‌ر تیشكی لێكدانه‌وه و روبه‌روی ره‌خنه ناكرێته‌وه.به‌ڵكوو هه‌موو بابه‌ته‌كه هه‌ده‌سه‌نگێندرێت و شرۆڤه ده‌كرێت.

روداوه‌كانی عێراق و دژبه‌ری له‌ گه‌ل وه‌دیهاتنی ماڤه‌كانی گه‌لی كورد د‌ا له لاییه‌ن هێزی چه‌پ و ڕاسته‌وه نیشان ده‌دات كه ئێمه چه‌نده پرۆسه‌ێكی ئاڵۆز و پر گرێ و گۆڵمان له پێشه و له‌م باره‌وه تاقه یه‌ك ده‌نگی موافق له ئاستی سه‌راسه‌ری‌دا بۆ ئێمه حه‌یاتی‌یه. مادام نیازمان واییه كێشه‌ی كورد له چوارچێوه‌ی ئێران‌دا چاره‌سه‌ر كه‌یین ده‌نگی پانئێرانیسته‌كانیش بۆ ئێمه له پاش روخانی كۆماری ئیسلامی دا گرینگه و ئه‌وه‌شمان له بیر نه‌چێت كه حیزب به نیاز نیه له تاران ده‌سه‌لات به ده‌سته‌وه بگرێت.مه‌یدانی خه‌باتی ئێمه كوردستانی ئێرانه به‌لام چاره‌سه‌ر كردنی پرسی كورد ـ لانی كه‌م له‌م قۆناخه‌داـ سه‌راسه‌ری‌یه. دیاره كار كردن بۆ پێك هێنانی ئالوو گۆر له بیر و بۆچونی هه‌ر رێكخراوێك‌دا به قازانجی وه‌دیهاتنی ماڤه‌كانی خه‌لكی كوردستان كارێكی پیرۆز و شۆڕشگێرانه‌یه و رێگاێكی دورو درێژه‌ و یه‌ك شه‌وه نایه‌ته دی.

له نێوان ئاره‌زوی سیاسی و واقعیه‌تی سیاسی موجود‌دا مه‌وداێكی فه‌راوان هه‌ییه.

rahimrashidi@hotmail.com

rahimrashidi@yahoo.com

ژێده‌ر:

1: 40 سال خه‌بات له پێناوی ئازادی‌دا.كورته‌ێك له مێژووی حدكا.چاپی سێهه‌م ده‌زگای چاپه‌مه‌نی حیزب 2000 .نوسینی دوكتور قاسملو

2: نیو سه‌ده تێكۆشان ،ئاورێك له خه‌بات وتێكۆشانی حدكا. چاپه‌مه‌نی حیزب نووسینی عه‌بدولا حسه‌ن زاده

3: نه‌واری دانیشتنی دوكتور قاسملو له‌گه‌ل ترۆریسته‌كان كه پاش 10 سال پۆلیسی ئوتریش دایه‌وه به حیزب



4: قاسملوو، ع. ڕ. ”واقعییه‌تی گه‌لانی ئێران و ئه‌فسانه‌ی م – ماکان”، له‌نیو‌ تاڤگه‌ی هه‌قیقه‌ت: به‌شێک له‌ به‌رهه‌مه‌کانی دوکتور قاسملوو، به‌رگی یه‌که‌م

20004 كوردستان

5:كورته‌ باس.شیكردنه‌وه ئامانجی دوارۆژی حیزبی دێموكرات.نووسینی دوكتور قاسملو

6: هه‌ڵبژارده‌یه‌ك له وتاره‌كانی دوكتور سادق شه‌ره‌فكه‌ندی. حدكا كومیته‌ی سوئێد 2004

7: هه‌مان سه‌رچاوه.

8:به‌یاننامه‌ی هاوبه‌شی حیزبی دێموكرات و پانئێرانیسته‌كان
ماچێک وه‌ک ره‌نگی به‌فر

زه‌وی کراسی سپی له به‌ر کردبوو.دار و به‌رد سپی بوون و زستان درگای پێگرتبووین و له به‌ر لووتی په‌نجه‌ره‌کانمان هه‌ڵتروشکا بوو. ئێمه بۆ دیتنی یه‌کتر ئارام و قه‌رارمان نه‌بوو،هه‌موو وه‌خت و نا وه‌ختێک چاوه‌ڕوانی ئه‌و ساته‌مان ده‌کرد که یه‌‌کتر ئه‌‌بینین و بۆن به یه‌‌کتره‌وه ده‌که‌ین.ئه‌م ساتانه جوانترین ساته‌کانی ته‌نهایی ئینسانن.چونکا حه‌زه‌کان دوورن له‌و حاله‌ته درۆزنانه‌ی که جاری واییه ئینسانه‌کان بۆ ماچێک راستی‌یه‌کانی بۆ سه‌ر ده‌بڕن.یه‌کمان بینی نیگاکانمان لێک گرێ دا و په‌‌نجه‌کانمان لێک هه‌ڵپێکان و به ئارامی ماچمان به لێوه‌کانی یه‌کتره‌وه گرێ دا.ته‌نیا چرکه چرکی به‌فره‌که‌ی ژێر پێمان به بیری دێناینه‌وه که زستان وه‌رزێکی سه‌غله‌ت و تووشه ده‌نا ئێمه ئه‌وه‌ی هه‌ستمان پێنه ‌ده‌کرد سه‌رما و ئه‌و کزه با بوو که ده‌خزایه ناو وجوود مانه‌وه.له گه‌ل هه‌ر ماچێک‌ دا حه‌زه سه‌ر که‌شکه‌کان که‌لاویان ده‌کرد و به‌ به‌ر چاوی مه‌وه بێ شه‌رمانه به سه‌ر جه‌سته‌مان‌دا ده‌خزانه ناو هه‌ناوی به‌فره سپی‌یه‌که‌ی ژێر پێمان.ئێستا هه‌ردووکمان چاوه‌ڕوانی دیداری دووهه‌م ده‌که‌یین و ده‌زانین زستان ساردتر و مه‌ودای ژوانمان درێژتر بۆته‌وه،بۆییه هه‌ر دووکمان وا هه‌ست ئه‌که‌یین دیداری دووهه‌م له‌وانه‌یه له ته‌نیشت گۆرڕستانێک ساز بده‌یین تاکوو ئه‌و جار وه‌ک مردوه‌کان ڕاکشێین و به‌ده‌م ماچه‌وه نوقمی ته‌ڕ بوون بین و ئاوه‌دانی ماچه‌کانی ئێمه ماناێکی دیکه به بێ ده‌نگی گۆڕستان ببه‌خشێت.
درگاکه‌ی کرده‌وه و به ئارامی چوه ژورێ و له ئامێزی گرت و تێر بۆنی پێوه‌کرد و به ‌جووته خزانه ژێر په‌توه‌که‌‌وه و تێر و پڕ یه‌کیان لسته‌وه و هه‌ردوکیان ته‌ڕی ته‌ڕ بوون...
لادان

له‌ كونجی دڵم‌دا
جێگام بۆ راخستوی
هه‌موو شه‌وێك
له‌ ئاوێنه‌ی خه‌یاڵم‌دا
میوانی رۆح سوكی منی
رۆژانه‌ سێبه‌رێكی گرێدراوی
له باڵای خه‌مه‌كانم ده‌ئاڵێی
من نیشتمانی داگیر كراوی تۆم
وه‌ره با له به‌ر سه‌مای به‌فره‌كان‌دا
خه‌‌می غه‌ریبی لاده‌یین
با مه‌كانێك بۆئاوه‌دانی وه‌دۆزین
سه‌رما سه‌ڕبڕیین‌و
بوژانه‌وه‌ی به‌هار بكه‌ینه‌ میوانی شار
توڕه‌ییه‌كان بده‌ ده‌م كزبای ئێوارێ
كه هاتم به‌نازه‌وه پێبكه‌نه
با له‌ چركه‌ ساتی له‌ دایك بونتا
شه‌قه‌‌ی ماچه‌كانی مه‌
بێد‌ه‌نگی شار بتارێنێ
با هه‌ناسه‌كانی لێك ئالانمان
خه‌مه‌كانی روخساری ته‌نهایمان بشواته‌وه
ئاهه‌نگی په‌نجه‌كانی من‌ و،
گومبه‌زی مه‌مكه‌كانی تۆ
درگای ژوره داخراوه‌كان ده‌خه‌نه سه‌‌ر پشت
چه‌ن ئاوه‌دانن ئه‌و شه‌وانه‌ی
به گوناهباری ده‌گه‌نه به‌رده‌م سپێده
كه‌ شۆر بومه‌وه‌ به‌ سه‌ر باڵاتا
رۆژێكی گوناهبار ته‌سلیمی شه‌وێكی ئاوه‌دان ده‌كه‌یین
با ئیمان‌دارانی شار نیگایان
له‌ گه‌ل سه‌رماكان‌دا كۆچ بكات
ته‌له‌فوونی کردو وتی:‌ها خاسی خۆشیت؟ شتێکی سه‌یر ئه‌زانیت که ‌له ‌دایک بوونمه‌؟
وتـم: سوپاس ماوم، ژیان به‌ر‌ده‌وامه،‌هه‌ناسه‌م دێت.جا باشه ‌له ‌دایکبوون که‌نگێ سه‌یر بووه‌؟
پرسیم: خۆ ئه‌ونده ‌نییه ‌جێژنی له ‌دایک بوونت گرتوه ‌مه‌گه‌ر سالی چند جار له ‌دایک ئه‌بیت...؟
به ‌سه‌رسورمانه‌وه ‌وتی: هه‌ک ماڵت نه‌شێوێت،ئه‌وه‌ پاره‌که ‌بوو که‌ جێژنه‌خۆشه‌که‌مان گرت و تۆش لێره ‌بویت.ئاخێکم هه‌لکێشاو ده‌بیرر اچووم.هاواری کرد ها ماوییت؟ وتم: ماوه‌‌م،به‌ڵام ئه‌زانیت سال چند خێرا تێپه‌رده‌بێت و ئێمه ‌هه‌ستی پێ ناکه‌یین،به‌راستی ژیان به‌ری کورته‌،ئه‌ویش قاقاێکی لێداو وتی:ماڵ ئاوه‌دان واز له‌‌و قسانه‌بێنه...له ‌سه‌ره‌خۆ ئه‌ڵێم:کچێ ئه‌گه‌ر ئاوا بڕوات به ‌خودای پێش من ده‌که‌ویته‌وه ،له ‌وانه‌ییه ‌پاش چند سالی دیکه‌ له ‌من گه‌وره‌تر بیت.ئاخر من به ‌بیرم ناێت که ‌جێژنی له‌ دایک بوونم گرتبێت،که ‌واته تۆ گه‌وره ‌تریت.
به‌ده‌‌نگێکی نه‌رم و ئارام ئه‌ڵێت: ده‌بێ بڕۆم به‌لام به‌ر له ‌ڕۆیشتن ئه‌مه‌وێت ئه‌م رۆژ‌ه‌ی خۆمت پێشکه‌ش که‌م وپیرۆزت بێت.بواری ولامدا نه‌وه‌م نادات وماڵئاوایی ناکات.منیش وتم: سوپاس بۆ ئه‌وه‌ی که ‌شته‌سه‌یره‌که‌ت به‌من به‌خشی..
توڕه‌ ئه‌ بێت وئه‌ڵێت کوری کورد هه‌موتان وه‌کوو یه‌ک وان و یه‌ک جۆر بیر ده‌که‌نه‌وه‌....
منیش ئه‌ڵێم : بۆ ناکا پێت وابێت هه‌موو هێلکه‌ی یه‌ک مریشکین.
ئه‌ڵێت: وه‌ڵا سوێم بۆته‌وه‌ له ‌گه‌ڵ تۆدا قه‌تم تێناگه‌ی،خودا حافیز
پاییزێکی سه‌یره ئه‌ڵێیت هه‌‌موی ده‌ڕژێته‌ ڕۆحی منه‌وه. ژیان پاییزی‌و خه‌و‌نه‌کان پاییزی‌و زۆر جاریش نیگاکان پاییزی‌تر ده‌بنه‌وه.ده‌ستی خۆمم گرتوه‌و ئارام ئارام به‌ کۆلانه‌ تاریک‌و تنووکه‌کانی بیر‌‌ه‌‌وه‌ریم‌دا ده‌خولێمه‌وه به‌ڵکو شتێکم به‌ر ده‌ست که‌وێت که بڕێک دلمی پێخۆش که‌م‌‌و نه‌ختالێک له‌ خۆم دوور که‌ومه‌وه. له ‌ناکاو تۆ به‌ کراسه قۆل کورته‌ شینه‌که‌ته‌وه له‌ به‌رده‌ما قیت‌و قنج ڕاده‌وه‌‌ستیت و نیگات له‌ نیگام هه‌ڵده‌پێکیت‌و مێهره‌بان‌تر له‌ جاران به‌ ژیان دل خۆشم ده‌که‌ییت.پێکه‌وه له‌ به‌رده‌می هه‌یوانه‌که‌دا هه‌ڵده‌تروشکێین و منیش چاێکت بۆ‌ دێنم‌و هێدی هێدی دێم‌و له به‌رده‌متا چوارمیلکه‌ ده‌ده‌مه‌وه.قسه‌کانت شه‌پۆلێکی بێ ئه‌مانن که‌ هه‌‌موو جه‌سته‌م سارێژ ده‌که‌ن له حه‌زه‌ سه‌رکه‌شه‌ ‌کان‌و نه‌ک به‌ر هه‌یوانه‌که‌ی خۆمان به‌ڵکو شاریش جێگه‌ی ئه‌م خه‌و‌نانه‌ی تێدا نابێته‌‌وه. دیسان من‌و تۆو داستانی نیگاکانه‌، ئه‌و نیگایانه‌ی که‌ هه‌زاران حه‌زو خه‌و‌نیان له ناخی خۆیان‌دا حه‌شار داوه.ئه‌و نیگاییانه‌ی وا مه‌کۆی قسه‌ نه‌کراو نه‌بیستراوه‌کانه.هه‌میشه ئه‌توت جاری واییه‌ هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی وا ئینسان حه‌ز ده‌کات بیان ڵێت‌و بۆی ناوترێت به‌ نیگا ده‌یان ڵێت.نیگاکانی تۆ هه‌میشه هه‌زاران مانای جوان له‌ به‌ر چاوه‌کانما ئاوێزان ئه‌که‌ن.من سارێژم له توانه‌وه له‌ئاوێته‌ بوون تۆش ئه‌بێت بڕۆیته‌وه وه‌کوو هه‌میشه قۆل هه‌لمالیت‌و سه‌ماوه‌ره‌که‌ی بۆ هه‌ڵکه‌ییت‌و که‌وچکێک شێوی بخیته‌ به‌رده‌م.تاکو نانه‌که‌ی بخوات‌و گوێ له‌ هه‌واڵه‌کان بگرێت‌و دواییه‌ش به‌توڕییه‌وه بڵێت،کراسه‌که‌مت ئوتو کردوه...بۆم باس ده‌که‌ی نیگاکان لای ئه‌و ده‌مێکه سه‌ربڕاوه‌ن‌و حه‌یاو حیسمه‌تی درۆزنانه‌ جێگه‌یان گرتوونه‌وه.نیگاکانت لای من به‌ ئه‌مانه‌ت داناوه‌و ئه‌بێت بگه‌ڕێته‌وه...به‌لام هاورێم بۆ هه‌تاوت له‌ گه‌ل خۆت برد؟ من سه‌رمامه‌‌و پاییز له‌ به‌ردهه‌می په‌نجه‌ره‌ی ژوره‌که‌م‌دا هه‌ڵتروشکاوه.
بۆ نیگا كۆچ كردوه‌كان


ئێوارێ، شار سه‌ری له‌ به‌ر كۆشی خۆی نا
باران به‌ بێ ده‌نگی گوزه‌ری كرد
ئه‌ستێره‌كان پرسه‌ی بێ عه‌‌وداڵیان بوو
چراكان بۆ روناكی ده‌گه‌ڕان
كازیوه‌ له‌حه‌سره‌تی سه‌ماێك‌دا شیوه‌نی بوو
خه‌‌ونه‌كان له‌بازاڕی بێسه‌ودا دا مه‌لوول بوون
ئێمه‌ش بۆ نیگا كۆچ كردوه‌كان
فرمێسكه‌كانمان د‌‌ه‌پشكنی

Tuesday, January 10, 2006

قسه‌م بۆ ده‌كات و به‌ هه‌ر پیڤێكی دونیاێك ئاوه‌دانی ده‌ڕژێنێته‌ ناوو ده‌روونمه‌وه.ڕه‌سته‌ێك ئێژێت و،هه‌موو گیانم مچۆركی پێدا دێت وئه‌مه‌وێت تاكوو ده‌نگم بڕ ده‌كات هاوار بكه‌م كه،‌ خۆشم ئه‌وێت.ده‌ڵێ :" ناخۆشترین شت ئاشق بوونه،‌ خۆشترین شت ئارامی و ته‌نهاییه‌" .

توشی بیر کردنه‌وه‌ێکی سه‌یری کردووم.له‌ ناو ژوره ته‌نگ‌و تاریکه‌که‌م‌دا دێم‌و ده‌چم.بیری ئه‌م قسه‌ی (ئێریک فرۆم )که‌وتوومه‌ته‌وه‌ که‌ ئه‌ڵێت: "ئه‌وانه‌ی ناتوانن ته‌نهایی ته‌حه‌موول که‌ن هه‌رگیز ناتوانن که‌سێکیان خۆش بوێت..."

هه‌روه‌ها ئه‌ڵێت:" ئاشق بوون ته‌نها هه‌ستێک نییه‌،به‌ڵکوو بڕیارێکی گرینگیشه..."

به‌ خۆم ده‌ڵێم:له‌‌ وانه‌ییه‌ نه‌توانێت بڕیارێکی گرینگ بدات...

نازانم بۆ ده‌مهه‌وێت به‌ر له‌ ماڵئاوایی یه‌ک جاری، هه‌موو ئاسه‌واره‌کانی په‌نجه‌ت له‌ سه‌ر جه‌سته‌م دامالم‌و ره‌نگو ڕووی سیمات له‌ سه‌ر تابلۆی روخسارم پاک که‌مه‌وه.هاورێم به‌ هه‌ر گوزه‌رێک‌دا ده‌ڕۆم هه‌ناسه‌کانی تۆ تێم ده‌‌ئاڵین‌و له‌ به‌ر ده‌ما سه‌ما ده‌که‌ن.ئه‌گه‌ر بزانییت ئێستا چ ئازارێک گیانم ده‌خوات هه‌رگیز له‌م ئێواره‌ سارد‌و توشه‌دا به‌ ته‌نهاییت نه‌ده‌سپاردم‌.له‌‌م شاره‌ پڕ جموو جۆله‌دا ته‌‌‌نیاتر له‌جاران به‌ دوایی جوتێک چاوی ئاشناوه‌م‌و عه‌ودال‌و سه‌ر گه‌ردان دێم‌و ده‌‌چم.ئه‌بێت هه‌موو ژیان بگۆرم‌و ئه‌و شه‌وانه‌ی که‌ پێکه‌وه تێک ده‌ئاڵایین‌و شرابی ئه‌شقمان ده‌نۆشێ سه‌ربڕم‌.له‌ بیرته‌ که‌ به‌ هه‌ر مه‌ڵبه‌ندێک‌دا گوزه‌رمان ده‌کرد به‌هارێک له‌ دایک ده‌بوو؟ بڕیار بوو پێکه‌وه‌و بۆ یه‌ک بمرین‌و په‌نجه‌کانمان بۆهه‌میشه ئاشنا به‌یه‌ک بن‌و نه‌رم‌تر له‌ بالی په‌پووله‌کان میوانی ره‌زا سوکی یه‌کتر بن. چه‌ن هیوامان په‌روه‌رده‌ کرد بۆ( باران) ئه‌زانیت،هه‌میشه حه‌زی ماچه‌کانی ئێمه‌ له‌ گه‌ل باران گوڵی ئه‌کردو هه‌ر له‌ ته‌نیشت بارانیش‌دا هه‌موو درگاکانمان ئه‌خسته‌ سه‌ر پشت.ئێستا بۆ ماڵئاوایی یه‌ک‌جاری من ئه‌بێت ژیان سه‌ر بڕم‌.هاورێم من ژیانم بۆ سه‌ر نابڕدرێت‌و چیدی که‌ مه‌به‌ به‌ گه‌رده‌لوول‌و، زستانێکی شوومه من ئه‌م مالئاواییه‌ ناکه‌م‌و ژیانم پێ سه‌ر نابڕدرێت‌و خۆم له‌ جاوی ئه‌ستێره‌کان پێ وون ناکرێت‌و ساتێکیش بێ باران ئاوه‌دان نابم.
له‌ په‌نجه‌ره‌ی بێ به‌ختی خۆمه‌وه
له‌م پاییزه‌ رۆح سووكه‌ ده‌ڕوانم
چه‌ن مێهره‌بان سروشت ده‌لێسێته‌وه
چ پڕ ئازاره‌ كه‌ پاییز،هه‌‌ناسه‌ قوڵه‌كانی من و
خه‌ونه‌ وه‌دی نه‌هاتوه‌كانی دایكم
ئه‌كاته‌ ره‌نگی باڵای خۆی!
چه‌ن قورسه‌ كه‌ پاییز بۆته‌ تابلۆ
بۆ لێك گرێ دانه‌وه‌ی من و
ئه‌و ئاواتانه‌ی له‌ دایكم تۆران
چه‌نده‌ سه‌خته‌ كه‌ وه‌رزه‌كانیش
هێماێك بن بۆ خه‌مه‌كانمان